Radiestezja (łacińskie radiatio – promieniowanie i greckie aesthesia – wrażliwość) – nieakademicka dziedzina badań nad promieniowaniami. Istotą radiestezji jest ich wykrywanie przez radiestetę przy użyciu przyrządów takich jak różdżka, wahadło, a nawet bez żadnych narzędzi[potrzebne źródło]. Wykorzystuje się ją do wykrywania tzw. żył wodnych, minerałów i wielu innych obiektów. Termin radiestezji wprowadził w latach 30. XX wieku francuski ksiądz-radiesteta Abbé Alexis Bouly (1865-1958). Technika radiestezji jest również znana jako rabdomancja albo różdżkarstwo.

Najstarsze znane praktyki radiestezyjne miały miejsce w Chinach. Cesarz Wielki Yu (ok. 2200 p.n.e.) na niektórych ilustracjach przedstawiany jest z czymś w rodzaju różdżki w rękach. Różdżkę stosowano w Chinach przy poszukiwaniach wody podziemnej i złóż mineralnych. Nie stosowano jej natomiast do wyszukiwania korzystnych miejsc pod budowę domów, zdrowych miejsc do spania itp. Tymi zadaniami zajmowała się geomancja (feng shui) – dziedzina wiedzy opierająca się na wieloletnich, uważnych badaniach świata przyrody. Przed budową domu zlecano geomancie zbadanie, czy kształty i formy występujące w terenie sprzyjają gromadzeniu się życiodajnej bioenergii (ch’i). Badał on także, czy elementy otoczenia są ze sobą w harmonii.

W starożytnym Egipcie radiestezja była zajęciem tylko dla wtajemniczonych kapłanów. Znano tam wiele urządzeń radiestezyjnych wykorzystujących zjawisko oddziaływania kształtów oraz symboli. Krzyż egipski, sfinks, piramidy, a także liczne motywy zdobnicze emitowały – jak twierdzą współcześni radiesteci – promieniowanie radiestezyjne, zarówno lecznicze i pobudzające, jak i szkodliwe – w zależności od umiejscowienia lub ukierunkowania. Archeolodzy odnaleźli w Egipcie starożytny sprzęt radiestezyjny – najbardziej znane jest wahadło z piaskowca znalezione w sarkofagu w Dolinie Królów. Współcześni radiesteci cenią wahadła o takim kształcie, jako przydatne do pracy z biometrem i do badań teleradiestezyjnych.

Według zwolenników radiestezji w Biblii można znaleźć wiele informacji wskazujących na to, że na Bliskim Wschodzie wiedza radiestezyjna była znana i wykorzystywana w praktyce. Radiesteci spekulują, że słynna laska Mojżesza mogła być rodzajem różdżki radiestezyjnej. Przypuszczają, że wydarzenie z Refidim, gdzie nie było wody, a lud cierpiał z pragnienia, Mojżesz uderzył laską w skałę, z której wskutek tego wytrysnęło źródło – to w istocie opis praktyki radiestezyjnej.

Istnieją dwie teorie pozanaukowe usiłujące wyjaśnić funkcjonowanie zjawiska radiestezji: „fizyczna” i „mentalna”.

Metoda fizyczna zakłada, że rzekome żyły wodne wysyłają jakieś bliżej nieokreślone pionowe promieniowanie lub „wibrują” w specyficzny sposób odczuwalny dla niektórych ludzi. Promieniowanie to ma wpływać na układ nerwowy człowieka powodując drgania mięśni a w efekcie ruch wahadełka czy różdżki. „Fizyczna” jest w tym wypadku tylko nazwą metody i nie oznacza to, że została ona potwierdzona przez współczesną naukę.

Teoria mentalna, inna próba wyjaśnienia działania radiestezji, zakłada, że jej skuteczność miałaby być związana z jedną z właściwości umysłu ludzkiego. Pogląd taki kwalifikuje się do analizy z punktu widzenia parapsychologii.

Najsłynniejszym eksperymentem mającym zweryfikować skuteczność radiestezji było doświadczenie przeprowadzone w Niemczech w Monachium w latach 1987–1988 (jego wyniki zostały opublikowane w 1989 r.). W teście wzięło udział ponad 500 radiestetów, spośród których wybrano najlepszych 43 do drugiej fazy testów. Druga faza testów była eksperymentem polegającym na umieszczeniu w stodole pod podłogą rury z wodą. Zadaniem różdżkarzy było wskazanie miejsca, w którym położona jest rura. Wyniki testów wskazywały, iż wyniki 37 spośród 43 poddanych testom osób nie kwalifikowały ich do miana radiestety. Niemniej pozostałe 6 osób osiągnęło wyniki dużo lepsze niż wynikające tylko z przypadku. W rezultacie autorzy eksperymentu uznali (w 1990 r.), iż fenomen radiestezji można uważać za doświadczalnie udowodniony.

Radiestezję zazwyczaj łączy się z poszukiwaniem ujęć wody i surowców naturalnych, łącznie z ciekami wodnymi występującymi w miejscu przeznaczonym do odpoczynku (np. pod sypialnią), jednakże wielu radiestetów pozwala sobie znacznie poszerzyć listę dziedzin, np. w medycynie (diagnozowanie osób + dobór leków), kuchni(dobór odpow.pokarmu), archeologii (poszukiwanie starych monet, grobowców), znajdywaniu osób zaginionych i w kryminalistyce, a także wykorzystywania wahadełka w biznesie (dobór pracowników). W przypadku wahadełka nie jest konieczna praca w terenie; można pracować z mapą lub fotografią osoby/przedmiotu jako świadka. Tego typu badania, w środowisku radiestetów, noszą nazwę teleradiestezji.

Pierwotna forma różdżkarstwa była znana jako wróżenie z wody, oraz wróżenie ze źródeł mineralnych w ziemi. Aby odkryć gdzie woda wędruje wynajmowano różdżkarzy, którzy za pomocą różdżki wykrywali wodę. Był oto bardzo istotne w przemyśle górniczym, w kopalniach gdzie wydobywano złoża. Różdżka, czyli tradycyjnie rozwidlony kij z drewna orzechowego został wykorzystywany do wielu zadań poszukiwawczych wód. Obecnie w Afryce wykorzystuje się właśnie tą metodę do wykrywania złóż wody, w tych miejscach gdzie różdżka widocznie daje znaki, iż jest woda, tam kopane są studnie. Odsetek wykrywalności jest bardzo duży.